Дар низоми арзишҳои ахлоқии ҳар як миллат эҳтироми падару модар ҷойгоҳи махсус дорад. Ин арзиш на танҳо як меъёри одоби шахсӣ, балки пояи устувори тарбияи инсон ва ҷомеаи солим ба ҳисоб меравад. Падару модар аввалин омӯзгор, аввалин тарбиятгар ва аввалин пуштибони инсон дар роҳи зиндагӣ мебошанд. Ҳар як муваффақият, ҳар як комёбии фарзанд аз меҳнати шабонарӯзӣ, сабр ва муҳаббати беминнати онҳо сарчашма мегирад.

Дар шароити ҷаҳони муосир, ки равобити оилавӣ баъзан зери таъсири суръати зиндагӣ ва мушкилоти иҷтимоӣ қарор мегиранд, масъалаи эҳтироми падару модар аҳамияти дучанд пайдо мекунад.

Эҳтироми падару модар танҳо дар итоати зоҳирӣ ё суханҳои нек маҳдуд намешавад. Он маҷмӯи рафтор, муносибат ва масъулияти ахлоқиест, ки фарзанд нисбат ба волидони худ дорад. Эҳтиром дар бар мегирад: сухани нарм ва муносибати боодобона; қадршиносии заҳматҳои падару модар;

ғамхорӣ дар айёми пирӣ ва беморӣ; шунидани маслиҳат ва дуои онҳо; ҳифзи шаъну обрӯи падару модар дар ҷомеа.

Ин ҳама нишонаҳои инсонгароӣ ва камолоти маънавии шахс мебошанд.

Падару модар аввалин муҳити тарбиявии инсонро ташкил медиҳанд. Кӯдак аз рӯзҳои аввали ҳаёт рафтор, гуфтор ва ҷаҳонбинии худро маҳз дар оила шакл медиҳад. Меҳрубонӣ, ростқавлӣ, эҳтиром, меҳнатдӯстӣ ва сабр пеш аз ҳама дар муҳити оила омӯзонида мешаванд.

Падару модар бо намунаи шахсии худ фарзандро ба роҳи зиндагӣ раҳнамоӣ мекунанд. Аз ин рӯ, эҳтиром ба онҳо дар асл эҳтиром ба решаҳои худ ва ба сарчашмаи тарбия мебошад.

Дар фарҳанги тоҷик эҳтироми падару модар аз арзишҳои муқаддас ба шумор меравад. Мақолҳо ва анъанаҳои мардумӣ гувоҳи инанд:

«Дуои падару модар сипари фарзанд аст»

«Розигии падару модар — розигии Худо»

Адибону мутафаккирони тоҷик ҳамеша ба ин мавзӯъ таваҷҷуҳ доштанд. Саъдӣ мегӯяд, ки некии фарзанд нисбат ба падару модар роҳи саодат аст. Осори классикӣ фарзандонро ба хоксорӣ, итоат ва қадршиносӣ даъват мекунанд.

Аз нигоҳи ахлоқӣ, шахсе, ки падару модари худро эҳтиром намекунад, дар дигар муносибатҳои иҷтимоӣ низ ба камбудиҳои маънавӣ дучор мегардад. Эҳтиром ба волидон асоси эҳтиром ба ҷомеа мебошад.

Оқибатҳои беэҳтиромӣ ба падару модар

Беэҳтиромӣ ба падару модар метавонад ба оқибатҳои ҷиддии ахлоқӣ ва иҷтимоӣ оварда расонад. Аз ҷумла: коҳиши муҳаббат ва гармии оилавӣ;

пайдоиши низоъ ва дурӣ байни наслҳо; сустшавии арзишҳои ахлоқӣ дар ҷомеа; нооромии равонӣ ва пушаймонии деринаи фарзанд.

Таҷриба нишон медиҳад, ки шахсоне, ки ба волидони худ беэътиноӣ мекунанд, аксаран дар зиндагӣ ба мушкилоти рӯҳӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ мешаванд.

Мушоҳидаҳо нишон медиҳад, ки бархе ҷавонони ифротгаро падару модари худро эътироф намекунанд ва дар роҳи интихобкардаи хеш устувор меистанд. Ин хатари ҷиддӣ ба ҷомеа дорад. Ва аз тарбияи ноқис ва беэътиноии волидайн зимни тарбияи фарзанд гувоҳӣ медиҳад.

Эҳтироми падару модар бояд аз кӯдакӣ дар зеҳни инсон ҷой дода шавад. Оила, мактаб ва ҷомеа дар ин раванд масъулияти муштарак доранд. Омӯзгорон метавонанд тавассути дарсҳо, мисолҳои ҳаётӣ ва тарбияи ахлоқӣ арзиши волидонро ба шогирдон фаҳмонанд.

Муҳим аст, ки ҷавонон дарк намоянд: эҳтиром ба падару модар нишонаи заъф нест, балки далели камолоти инсонӣ ва неруи ахлоқӣ мебошад.

Яке аз санҷишҳои асосии инсондӯстии фарзанд муносибати ӯ бо падару модар дар давраи пирӣ мебошад. Дар ин марҳала волидон бештар ба ғамхорӣ, таваҷҷуҳ ва муҳаббат ниёз доранд. Сабр, меҳрубонӣ ва хизмат ба онҳо қарзи ахлоқии фарзанд аст.

Ғамхорӣ ба падару модар на танҳо вазифа, балки шараф ва ифтихор мебошад.

Эҳтироми падару модар яке аз олитарин арзишҳои инсонӣ буда, асоси ахлоқи солим ва ҷомеаи устувор аст. Шахсе, ки волидони худро эҳтиром мекунад, дар асл инсоният, виҷдон ва решаҳои худро эҳтиром менамояд.

Ҷомеае, ки дар он эҳтироми падару модар поянда аст, ҷомеаи боахлоқ, ором ва пешрафта хоҳад буд. Аз ин рӯ, тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи қадршиносӣ ва муҳаббат нисбат ба падару модар вазифаи муқаддаси ҳар як фард ва ниҳоди иҷтимоӣ мебошад.

Машҳура Исмоилова,

устоди ДПДТТ ба номи академик М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд